แบตเตอรี่มีหลากหลายประเภทบางประเภทต้องมี มอก. บางประเภทไม่ต้องมี มอก. บางประเภทกำลังจะใช้เป็น มอก.บังคับ เช่น แบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่จักรยานยนต์ไฟฟ้า ผู้ประกอบการหลายรายเข้าใจผิดเกี่ยวกับการขอ มอก. แบตเตอรี่อย่างมาก และ บางกรณีมีข้อยกเว้น เช่น เครื่องมือช่างมีแบตเตอรี่แต่แบตเตอรี่ ไม่ต้องขอ มอก. หากนำเข้ามาแต่ แบตเตอรี่มาเดี่ยวๆ ทำไมต้องมี มอก. วันนี้ TGC Thailand จะได้มาอธิบายให้เข้าใจ
# ประเภทแบตเตอรี่ มอก.ภาคสมัครใจ ขอก็ได้ ไม่ขอก็ได้
- แบตเตอรี่ใช้สตาร์ต ชนิดตะกั่ว-กรด มอก.6 เล่ม 1-2559
- แบตเตอรี่ดับเบิลเอ (AA) แบตเตอรี่แห้งประเภทปฐมภูมิ ชาร์จไม่ได้
- แบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า มอก.3026-2563
- แบตเตอรี่จักรยานยนต์ไซค์ไฟฟ้า มอก. 2952-2561
# ประเภทแบตเตอรี่ มอก.ภาคบังคับ ไม่ขอไม่ได้
- แบตเตอรี่สำรองไฟฟ้า (Power Bank) สำหรับการใช้งานแบบพกพา มอก.2879-2560
- แบตเตอรี่สำรองไฟฟ้า (UPS) มอก.1291 เล่ม 1-2553
- แบตเตอรี่สำหรับระบบเซลล์แสงอาทิตย์ มอก.63056-2567
- เซลล์และแบตเตอรี่ทุติยภูมิ ระบบนิกเกิล มอก.62133 เล่ม 1-2565
- เซลล์และแบตเตอรี่ทุติยภูมิ ระบบลิเทียม มอก.62133 เล่ม 2-2565
# สินค้าแบบไหนคือแบตเตอรี่ มอก.ภาคสมัครใจ ขอก็ได้ ไม่ขอก็ได้
- แบตเตอรี่ใช้สตาร์ต ชนิดตะกั่ว-กรด
- แบตเตอรี่ดับเบิลเอ (AA)
- แบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า
- แบตเตอรี่จักรยานยนต์ไฟฟ้า
# สินค้าแบบไหนคือแบตเตอรี่ มอก.ภาคบังคับ ไม่ขอไม่ได้
- แบตเตอรี่สำรองไฟฟ้า (Power Bank) ระบบ Lithium / Nickel
- มีแรงดันไฟฟ้าออกกระแสตรงไม่เกิน 20 V อย่างน้อย 1 ช่องทาง
- ใช้งานแบบพกพาตามที่เจตนาไว้
- สามารถจ่ายพลังงานให้แก่อุปกรณ์อื่นได้
- แบตเตอรี่สำรองไฟฟ้า (UPS)
- อุปกรณ์สะสมพลังงานไฟฟ้าในจุดต่อเชื่อมกระแสตรง
- ยูพีเอสที่เคลื่อนย้ายได้ ใช้ประจำที่ ติดประจำที่หรือฝังใน สำหรับใช้ในระบบจ่ายไฟฟ้าแรงดันต่ำต่อเนื่องของแหล่งกำเนิดกำลังไฟฟ้ากระแสสลับ
- ติดตั้งในพื้นที่ผู้ปฏิบัติงานเข้าถึงหรือตั้งใจให้ติดตั้งในสถานที่จำกัดการเข้าถึง
- ระบบตัวแปลงผันกระแสสลับโดยทางอ้อมแบบอิเล็กทรอนิสก์ที่มีอุปกรณ์สะสมพลังงานไฟฟ้าในจุดเชื่อมต่อกระแสตรง
- นำส่งแรงดันไฟฟ้าด้านออกกระแสสลับความถี่คงที่เฟสเดียวหรือสามเฟส
- มีอุปกรณ์สะสมพลังงานในจุดเชื่อมต่อกระแสตรง
- มีแรงดันไฟฟ้าที่กำหนดไม่เกิน 1000 โวลต์ กระแสสลับ
- แบตเตอรี่สำหรับระบบเซลล์แสงอาทิตย์
- ติดตั้งใช้งานสำหรับแผงโซลาเซลล์ (ดูข้อกำหนดการขอจด มอก.แบตเตอรี่แผงโซลาเซลล์)
- เซลล์และแบตเตอรี่ทุติยภูมิ ระบบนิกเกิล หรือ ระบบลิเทียมที่ชาร์จได้ใหม่หลายครั้ง (Rechargeable)
- แบตเตอรี่เครื่องมือช่าง
- แบตเตอรี่กล้องถ่ายรูป
- แบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือ
- แบตเตอรี่คอมพิวเตอร์
- แบตเตอรี่อุปกรณ์อื่นลักษณะคล้ายกัน
# มอก.แบตเตอรี่ยานยนต์ไฟฟ้าเป็นมาตรฐานบังคับในอนาคต มีลักษณะดังนี้
- ไม่ใช่แบตเตอรี่ชนิดตะกั่วกรด
- ใช้กับรถที่ใช้พลังงานจากแบตเตอรี่ ประกอบด้วย
- รถยนต์ไฟฟ้าแบบแบตเตอรี่ (BEV)
- รถยนต์ไฟฟ้าไฮบริด (HEV)
- รถยนต์ปลั๊กอินไฮบริด (PHEV)
- แบตเตอรี่ชาร์จได้ใหม่หลายครั้ง (Rechargeable)
- แบตเตอรี่ยานยนต์ไฟฟ้า สำหรับรถ 4 ล้อขึ้นไป มอก. 3026-2563
- แบตเตอรี่ยานยนต์ไฟฟ้า สำหรับรถไม่เกิน 4 ล้อ มอก. 2952-2561
ติดต่ามข่าวแบตเตอรี่ยานยนต์ไฟฟ้าจากภาคสมัครใจเป็นภาคบังคับในอนาคต
# มาตรฐานพื้นฐานของแบตเตอรี่ที่เป็นข้อกำหนดความปลอดภัย มีลักษณะคล้ายกัน
- การป้องกันการชาร์จเกิน (Overcharge protection)
- การป้องกันอุณหภูมิเกิน (Over-temperature protection)
- การป้องกันการลัดวงจร
- ป้องกันไม่ให้เกิดการระเบิดหรือไฟช็อต
- ความจุไฟฟ้าที่กำหนด (แบตเตอรี่)
# 9 มาตรฐานพื้นฐานของแบตเตอรี่ยานยนต์ไฟฟ้า
- การป้องกันไฟฟ้าลัดวงจรภายนอก (External Short Circuit Protection)
- การป้องกันการดิสชาร์จเกิน (Over-discharge Protection)
- ความแข็งแกร่งของโครงสร้าง (Mechanical Integrity)
- การป้องกันการชาร์จเกิน(Overcharge Protection)
- การป้องกันอุณหภูมิเกิน (Over Temperature Protection)
- การทนอุณหภูมิ (Thermal Shock)
- การทนไฟ (Fire Resistance)
- การกระแทก(Mechanical Shock)
- การสั่นสะเทือน (Vibration)
# การแสดงเครื่องหมายมาตรฐานบนแบตเตอรี่ที่เป็นข้อกำหนดความปลอดภัย ลักษณะคล้ายกัน
- ให้แสดงเครื่องหมายมาตรฐานไว้ที่ผลิตภัณฑ์ และ สิ่งบรรจุที่บห่อด้วยก็ได้
- ตำแหน่งของเครื่องหมายมาตรฐานอยู่บผลิตภัณฑ์
- ขนาดเครื่องหมายมาตรฐานต้องแสดงให้เหมาะสม สัมพันธ์กับขนาดของ ผลิตภัณฑ์
- ให้แสดงข้อมูลเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ในรูปแบบอิเล็กหรอนิกส์ (คิวอาร์โค้ด) ไว้ที่บริเวณเดียวกับ
เครื่องหมายมาตรฐาน - กรณีที่ไม่สามารถแสดงข้อมูลรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ (คิวอาร์โค้ด) ที่ผลิตภัณฑ์ได้ ไห้แสดงที่สิ่งบรรจุหีบ
ห่อแทนพร้อมเครื่องหมายมาตรฐาน
# มาตรฐานโรงงานที่ทำผลิตภัณฑ์สำหรับมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.)
- โรงงานที่อย่างน้อยต้องมีกระบวนการประกอบแบตเตอรี่ แผงวงจรไฟฟ้า และเปลือกหุ้ม จนสำเร็จเป็นผลิตภัณฑ์แบตเตอรี่
- ระบบควบคุมคุณภาพของโรงงานมีรายงานผลการประเมินระบบควบคุมคุณภาพของโรงงานที่ทำผลิตภัณฑ์ หรือ มีเอกสารรับรอง (Letter of Conformance) จากโรงงานที่ได้รับการขึ้นทะเบียนโรงงานที่ทำผลิตภัณฑ์ในต่างประเทศ (Registered manufacturer)
# ข้อยกเว้นไม่ต้องขอมอก.แบตเตอรี่
- สินค้าหลักที่ไม่เข้าข่ายมอก. เช่น
- เครื่องมือช่าง (ระบบ DC) มีแบตเตอรี่ ประกอบมา 1 ต่อ 1
- เครื่องมือแพทย์ (ระบบ DC) มีแบตเตอรี่ ประกอบมา 1 ต่อ 1
- ลำโพง (ระบบ DC) มีแบตเตอรี่ ประกอบมา 1 ต่อ 1
- สินค้าหลักที่ไม่เข้าข่ายมอก. เช่น
- เครื่องมือช่าง (ระบบ DC) มีแบตเตอรี่ ประกอบมา 1 ต่อ 2 คือ แบตเตอรี่ 2 ตัวแบบนี้ต้องขอ มอก.
- เครื่องมือแพทย์ (ระบบ DC) มีแบตเตอรี่ ประกอบมา 1 ต่อ 2 คือ แบตเตอรี่ 2 ตัวแบบนี้ต้องขอ มอก.
- ลำโพง (ระบบ DC) มีแบตเตอรี่ ประกอบมา 1 ต่อ 2 คือ แบตเตอรี่ 2 ตัวแบบนี้ต้องขอ มอก.
# สรุป
แบตเตอรี่ เป็นสินค้าที่อันตรายเนื่องจากเกิดระเบิดได้และเป็นสาเหตุให้เกิดเพลิงไหม้ได้ ผู้ผลิตบางรายมีการลดคุณภาพการผลิตเพื่อให้มีต้นทุนต่ำ รวมไปถึง แบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่จักรยานยนต์ไฟฟ้าด้วย ดังนั้น รัฐบาลจึงเข้ามาควบคุมอย่างเข้มงวดเพื่อความปลอดภัย
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
[/vc_column][/vc_row]
