การจดทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญากฎหมายแบ่งประเภทการจดทะเบียนไว้ชัดเจน และ มีกฎหมายควบคุมเฉพาะที่ออกมาใช้บังคับ เช่น พรบ.สิทธิบัตร / พรบ.เครื่องหมายการค้า และ พรบ.ลิขสิทธิ์ หลายกรณีผู้ประกอบการเลือกจดทะเบียนอย่างเดียว และ บางกรณีเลือกจดทะเบียนผิดประเภทด้วย ทำให้เกิดความเสียหายและเสียโอกาสในการที่จะได้รับความคุ้มครองทางกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาอย่างถูกต้อง
บทความนนี้ TGC Thailand ขออธิบายการเลือกประเภทการจดสิทธิบัตร จดเครื่องหมายการค้า และ จดลิขสิทธิ์ ว่าควรเลือกแบบไหนและสามารถจดได้กี่แบบพร้อมกัน โดยนำ screw designed ของ BMW มาเป็นกรณีศึกษา ดังต่อไปนี้
# 1.สิทธิบัตรการออกแบบ เป็นการคุ้มครองรูปร่างรูปทรง เชิงมิติ ที่มองเห็นได้ด้วยตา ซึ่งการบังคับใช้ต้องแสดงภาพให้ครบ 7 มุม คือ หน้า หลัง ซ้าย ขวา บน ล่าง และ ภาพมุมอง ส่วนใหญ่อยู่ในรูปสินค้า เช่น เก้าอี้ น็อต อุปกรณ์่ต่างๆ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการค้าและอุตสาหกรรม
ตัวอย่าง สิทธิบัตรการออกแบบ screw designed ของ BMW
# 2.สิทธิบัตรการประดิษฐ์ เป็นการคุ้มครองลักษณะการใช้งาน ฟังชั่นที่พิเศษ ซึ่งต้องใช้เครื่องมือเฉพาะเท่านั้นถึงจะทำการหมุน screw ของ BMW
ตัวอย่าง สิทธิบัตรการประดิษฐ์ screw designed ของ BMW
# 3.เครื่องหมายการค้า เป็นการคุ้มครองภาพที่มองเห็นได้ด้วยตาเพื่อระบุตัวตน ซึ่งการบังคับใช้ต้องแสดงภาพเพียงด้านเดียว ส่วนใหญ่อยู่ในรูปภาพที่ประสงค์ให้ผู้ใช้สินค้าจดได้ เช่น ภาพน็อต ซึ่งเกี่ยวข้องกับการค้าและอุตสาหกรรมและระบุตัวตนได้ว่า screw นี้เป็นของ BMW
ตัวอย่างภาพ เครื่องหมายการค้า BMW ที่เป็นรูปทรงและลวดลายบนหัว screw
# 4.ลิขสิทธิ์ เป็นการคุ้มครองภาพสร้างสรรค์ ที่มองเห็นได้ด้วยตา สามารถแสดงภาพอย่างน้อย 1 ภาพ หรือ หลายภาพได้ เช่น ภาพ 7 มุม คือ หน้า หลัง ซ้าย ขวา บน ล่าง และ ภาพมุมอง ส่วนใหญ่อยู่ในรูปภาพสวยงามที่สามารถนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์ซึ่งเกี่ยวข้องกับการค้าและอุตสาหกรรม
ตัวอย่างภาพ ลิขสิทธิ์ รูปทรงและลวดลาย screw ที่เน้นความสวยงาม
ทำไมชิ้นงานเดียวถึงได้รับความคุ้มครองได้หลายลักษณะ สามารถเป็นไปได้เนื่องจากชิ้นงานนั้นเข้าเงื่อนไขและหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด และ การบังคับใช้ทางกฎหมายก็จะมีความหลากหลายมิติและมีความชัดเจนมากขึ้นหลายลักษณะของการละเมิด ตัวอย่าง screw ของ BMW เป็นตัวอย่างที่ดีมากสำหรับกรณีนี้
# การจดทะเบียนควรจะเลือกจดทะเบียนอะไร ก่อน หลัง อย่างเดียว หรือ หลายอย่าง ?
กรณีนี้ต้องพิจารณาถึงความสำคัญมากที่สุดคืออะไร ซึ่งลำดับที่สำคัญที่สุด คือ
ลำดับ 1 สิทธิบัตรการประดิษฐ์ เป็นการคุ้มครองลักษณะการใช้งาน ฟังชั่นที่พิเศษ ซึ่งต้องใช้เครื่องมือเฉพาะเท่านั้นถึงจะทำการหมุน screw ของ BMW หากมีรูปร่างรูปทรงที่แตกต่างออกไป แต่ยังคงใช้หลักการของรูปทรงการสวมได้กับเครื่องมือนี้ก็ถือว่าละเมิดสิทธิบัตร
ลำดับ 2 สิทธิบัตรการออกแบบ เป็นการคุ้มครองรูปร่างรูปทรง เชิงมิติ ที่มองเห็นได้ด้วยตา ไม่รับรวมลักษณะการใช้งาน ฟังชั่นที่พิเศษ
ลำดับที่ 3 ลิขสิทธิ์ เป็นการคุ้มครองภาพสร้างสรรค์ ที่มองเห็นได้ด้วยตา ซึ่งงานลักษณะนี้อาจถูกนำไปใช้กับธุรกิจอย่างอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับการยึดด้วย screw เช่น นำไปใช้กับ ลายเสื้อ ลายแก้ว หรือ นำไปทำหัวปากกา ก็ถือว่าละเมิดลิขสิทธิ์
สำหรับเครื่องหมายการค้า เป็นการคุ้มครองภาพที่มองเห็นได้ด้วยตาเพื่อระบุตัวตน ซึ่งความสำคัญถือว่าจัดอยู่ในลำดับ 1 เช่นเดียวกับสิทธิบัตรการประดิษฐ์
# สรุป
ชิ้นงานบางอย่างคุ้มครองได้เพียงอย่างเดียว ชิ้นงานบางอย่างคุ้มครองได้หลายอย่างรวมกัน ซึ่งการจดทะเบียนให้ได้รับความคุ้มครองหลายมิติต้องเลือกจดทะเบียนทั้งหมด เพื่อการบังคับใช้ที่เข็มแข็งและชัดเจน ป้องกันการหลบเลี่ยงและหาประโยชน์โดยไม่สุจริต
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
