บทความ

แบตเตอรี่มีหลากหลายประเภทบางประเภทต้องมี มอก. บางประเภทไม่ต้องมี มอก. บางประเภทกำลังจะใช้เป็น มอก.บังคับ เช่น แบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่จักรยานยนต์ไฟฟ้า ผู้ประกอบการหลายรายเข้าใจผิดเกี่ยวกับการขอ มอก. แบตเตอรี่อย่างมาก และ บางกรณีมีข้อยกเว้น เช่น เครื่องมือช่างมีแบตเตอรี่แต่แบตเตอรี่ ไม่ต้องขอ มอก. หากนำเข้ามาแต่ แบตเตอรี่มาเดี่ยวๆ  ทำไมต้องมี มอก. วันนี้ TGC Thailand จะได้มาอธิบายให้เข้าใจ

# ประเภทแบตเตอรี่ มอก.ภาคสมัครใจ ขอก็ได้ ไม่ขอก็ได้  / นำเข้าขอ มอก.ไม่ได้

• แบตเตอรี่ใช้สตาร์ต ชนิดตะกั่ว-กรด มอก.6 เล่ม 1-2559
• แบตเตอรี่ดับเบิลเอ (AA) แบตเตอรี่แห้งประเภทปฐมภูมิ ชาร์จไม่ได้
• แบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า มอก.3026-2563
• แบตเตอรี่จักรยานยนต์ไซค์ไฟฟ้า มอก. 2952-2561

# ประเภทแบตเตอรี่ มอก.ภาคบังคับ ไม่ขอไม่ได้

• แบตเตอรี่สำรองไฟฟ้า (Power Bank) สำหรับการใช้งานแบบพกพา มอก.2879-2560
• แบตเตอรี่สำรองไฟฟ้า (UPS) มอก.1291 เล่ม 1-2553
• แบตเตอรี่สำหรับระบบเซลล์แสงอาทิตย์ มอก.63056-2567
• เซลล์และแบตเตอรี่ทุติยภูมิ ระบบนิกเกิล มอก.62133 เล่ม 1-2565
• เซลล์และแบตเตอรี่ทุติยภูมิ ระบบลิเทียม มอก.62133 เล่ม 2-2565

# สินค้าแบบไหนคือแบตเตอรี่ มอก.ภาคสมัครใจ ขอก็ได้ ไม่ขอก็ได้  / นำเข้าขอ มอก.ไม่ได้

• แบตเตอรี่ใช้สตาร์ต ชนิดตะกั่ว-กรด
• แบตเตอรี่ดับเบิลเอ (AA)
• แบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า
• แบตเตอรี่จักรยานยนต์ไฟฟ้า

# สินค้าแบบไหนคือแบตเตอรี่ มอก.ภาคบังคับ ไม่ขอไม่ได้

• แบตเตอรี่สำรองไฟฟ้า (Power Bank) ระบบ Lithium / Nickel
  • มีแรงดันไฟฟ้าออกกระแสตรงไม่เกิน 20 V อย่างน้อย 1 ช่องทาง
  • ใช้งานแบบพกพาตามที่เจตนาไว้
  • สามารถจ่ายพลังงานให้แก่อุปกรณ์อื่นได้
• แบตเตอรี่สำรองไฟฟ้า (UPS)
  • อุปกรณ์สะสมพลังงานไฟฟ้าในจุดต่อเชื่อมกระแสตรง
  • ยูพีเอสที่เคลื่อนย้ายได้ ใช้ประจำที่ ติดประจำที่หรือฝังใน สำหรับใช้ในระบบจ่ายไฟฟ้าแรงดันต่ำต่อเนื่องของแหล่งกำเนิดกำลังไฟฟ้ากระแสสลับ
  • ติดตั้งในพื้นที่ผู้ปฏิบัติงานเข้าถึงหรือตั้งใจให้ติดตั้งในสถานที่จำกัดการเข้าถึง
  • ระบบตัวแปลงผันกระแสสลับโดยทางอ้อมแบบอิเล็กทรอนิสก์ที่มีอุปกรณ์สะสมพลังงานไฟฟ้าในจุดเชื่อมต่อกระแสตรง
  • นำส่งแรงดันไฟฟ้าด้านออกกระแสสลับความถี่คงที่เฟสเดียวหรือสามเฟส
  • มีอุปกรณ์สะสมพลังงานในจุดเชื่อมต่อกระแสตรง
  • มีแรงดันไฟฟ้าที่กำหนดไม่เกิน 1000 โวลต์ กระแสสลับ
• แบตเตอรี่สำหรับระบบเซลล์แสงอาทิตย์
  • ติดตั้งใช้งานสำหรับแผงโซลาเซลล์ (ดูข้อกำหนดการขอจด มอก.แบตเตอรี่แผงโซลาเซลล์)
• เซลล์และแบตเตอรี่ทุติยภูมิ ระบบนิกเกิล หรือ ระบบลิเทียมที่ชาร์จได้ใหม่หลายครั้ง (Rechargeable)
  •  แบตเตอรี่เครื่องมือช่าง
  • แบตเตอรี่กล้องถ่ายรูป
  • แบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือ
  • แบตเตอรี่คอมพิวเตอร์
  • แบตเตอรี่อุปกรณ์อื่นลักษณะคล้ายกัน

# มอก.แบตเตอรี่ยานยนต์ไฟฟ้าเป็นมาตรฐานบังคับในอนาคต มีลักษณะดังนี้

• ไม่ใช่แบตเตอรี่ชนิดตะกั่วกรด
• ใช้กับรถที่ใช้พลังงานจากแบตเตอรี่ ประกอบด้วย
  • รถยนต์ไฟฟ้าแบบแบตเตอรี่ (BEV)
  • รถยนต์ไฟฟ้าไฮบริด (HEV)
  • รถยนต์ปลั๊กอินไฮบริด (PHEV)
• แบตเตอรี่ชาร์จได้ใหม่หลายครั้ง (Rechargeable)
• แบตเตอรี่ยานยนต์ไฟฟ้า สำหรับรถ 4 ล้อขึ้นไป มอก. 3026-2563
• แบตเตอรี่ยานยนต์ไฟฟ้า สำหรับรถไม่เกิน 4 ล้อ มอก. 2952-2561

ติดต่ามข่าวแบตเตอรี่ยานยนต์ไฟฟ้าจากภาคสมัครใจเป็นภาคบังคับในอนาคต

# มาตรฐานพื้นฐานของแบตเตอรี่ที่เป็นข้อกำหนดความปลอดภัย มีลักษณะคล้ายกัน

• การป้องกันการชาร์จเกิน (Overcharge protection)
• การป้องกันอุณหภูมิเกิน (Over-temperature protection)
• การป้องกันการลัดวงจร
• ป้องกันไม่ให้เกิดการระเบิดหรือไฟช็อต
• ความจุไฟฟ้าที่กำหนด (แบตเตอรี่)

# 9 มาตรฐานพื้นฐานของแบตเตอรี่ยานยนต์ไฟฟ้า

• การป้องกันไฟฟ้าลัดวงจรภายนอก (External Short Circuit Protection)
• การป้องกันการดิสชาร์จเกิน (Over-discharge Protection)
• ความแข็งแกร่งของโครงสร้าง (Mechanical Integrity)
• การป้องกันการชาร์จเกิน(Overcharge Protection)
• การป้องกันอุณหภูมิเกิน (Over Temperature Protection)
• การทนอุณหภูมิ (Thermal Shock)
• การทนไฟ (Fire Resistance)
• การกระแทก(Mechanical Shock)
• การสั่นสะเทือน (Vibration)

# การแสดงเครื่องหมายมาตรฐานบนแบตเตอรี่ที่เป็นข้อกำหนดความปลอดภัย ลักษณะคล้ายกัน

• ให้แสดงเครื่องหมายมาตรฐานไว้ที่ผลิตภัณฑ์ และ สิ่งบรรจุที่บห่อด้วยก็ได้
• ตำแหน่งของเครื่องหมายมาตรฐานอยู่บผลิตภัณฑ์
• ขนาดเครื่องหมายมาตรฐานต้องแสดงให้เหมาะสม สัมพันธ์กับขนาดของ ผลิตภัณฑ์
• ให้แสดงข้อมูลเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ในรูปแบบอิเล็กหรอนิกส์ (คิวอาร์โค้ด) ไว้ที่บริเวณเดียวกับ
  เครื่องหมายมาตรฐาน
• กรณีที่ไม่สามารถแสดงข้อมูลรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ (คิวอาร์โค้ด) ที่ผลิตภัณฑ์ได้ ไห้แสดงที่สิ่งบรรจุหีบ
  ห่อแทนพร้อมเครื่องหมายมาตรฐาน

# มาตรฐานโรงงานที่ทำผลิตภัณฑ์สำหรับมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.)

• โรงงานที่อย่างน้อยต้องมีกระบวนการประกอบแบตเตอรี่ แผงวงจรไฟฟ้า และเปลือกหุ้ม จนสำเร็จเป็นผลิตภัณฑ์แบตเตอรี่
• ระบบควบคุมคุณภาพของโรงงานมีรายงานผลการประเมินระบบควบคุมคุณภาพของโรงงานที่ทำผลิตภัณฑ์ หรือ มีเอกสารรับรอง (Letter of Conformance) จากโรงงานที่ได้รับการขึ้นทะเบียนโรงงานที่ทำผลิตภัณฑ์ในต่างประเทศ (Registered manufacturer)

# ข้อยกเว้นไม่ต้องขอมอก.แบตเตอรี่

•  สินค้าหลักที่ไม่เข้าข่ายมอก. เช่น
  • เครื่องมือช่าง (ระบบ DC) มีแบตเตอรี่ ประกอบมา 1 ต่อ 1
  • เครื่องมือแพทย์ (ระบบ DC)  มีแบตเตอรี่ ประกอบมา 1 ต่อ 1
  • ลำโพง (ระบบ DC) มีแบตเตอรี่ ประกอบมา 1 ต่อ 1

•  สินค้าหลักที่ไม่เข้าข่ายมอก. เช่น
  • เครื่องมือช่าง (ระบบ DC) มีแบตเตอรี่ ประกอบมา 1 ต่อ 2 คือ แบตเตอรี่ 2 ตัวมีสำรอง 1 ตัว แบบนี้ต้องขอ มอก. 
  • เครื่องมือแพทย์ (ระบบ DC)  มีแบตเตอรี่ ประกอบมา 1 ต่อ 2 คือ แบตเตอรี่ 2 ตัวมีสำรอง 1 ตัว แบบนี้ต้องขอ มอก. 
  • ลำโพง (ระบบ DC) มีแบตเตอรี่ ประกอบมา 1 ต่อ 2 คือ แบตเตอรี่ 2 ตัวมีสำรอง 1 ตัว แบบนี้ต้องขอ มอก. 

# สรุป

แบตเตอรี่ เป็นสินค้าที่อันตรายเนื่องจากเกิดระเบิดได้และเป็นสาเหตุให้เกิดเพลิงไหม้ได้ ผู้ผลิตบางรายมีการลดคุณภาพการผลิตเพื่อให้มีต้นทุนต่ำ รวมไปถึง แบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่จักรยานยนต์ไฟฟ้าด้วย ดังนั้น รัฐบาลจึงเข้ามาควบคุมอย่างเข้มงวดเพื่อความปลอดภัย

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่