บทความ

ด้วยปัจจุบันมีการนำวัตถุที่ไม่เคยบริโภคเป็นอาหารมาใช้เป็นอาหารหรือเป็นส่วนประกอบของอาหาร อีกทั้งมีการพัฒนากระบวนการผลิตอาหารโดยใช้เทคโนโลยีที่ไม่เคยใช้มาก่อน ซึ่งเป็นสูตรอาหารใหม่ กรรมวิธีใหม่ ส่งผลต่อคุณค่าทางโภชนาการ กระบวนการทางเคมีภายในร่างกาย หรือระดับของสารที่ไม่พึงประสงค์ ซึ่งสามารถนำมาจดสิทธิบัตร และ จดอย.อาหารใหม่ (Novel food) ได้ ต่อไปนี้คือความเหมือนและความแตกต่างของการจดสูตรอาหารใหม่ และ จดอย.อาหารใหม่ (Novel food) ดังนี้

# เปรียบเทียบข้อกำหนดพื้นฐานตามกฎหมาย

สิทธิบัตร : ต้องมีองค์ประกอบดังนี้
(1) เป็นการประดิษฐ์ขึ้นใหม่
(2) เป็นการประดิษฐ์ที่มีขั้นการประดิษฐ์สูงขึ้น และ
(3) เป็นการประดิษฐ์ที่สามารถประยุกต์ในทางอุตสาหกรรม

อาหารใหม่ (Novel food) : ต้องมีองค์ประกอบดังนี้
(๑) วัตถุที่ใช้เป็นอาหารหรือเป็นส่วนประกอบของอาหารที่ปรากฏหลักฐานทางวิชาการว่ามีประวัติการบริโภคเป็นอาหารน้อยกว่าสิบห้าปี หรือ
(๒) วัตถุที่ใช้เป็นอาหารหรือเป็นส่วนประกอบของอาหารที่ได้จากกระบวนการผลิตที่มิใช่กระบวนการผลิตโดยทั่วไปของอาหารนั้น ๆ ที่ทำให้ส่วนประกอบ โครงสร้างของอาหาร รูปแบบของอาหารนั้นเปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ ส่งผลต่อคุณค่าทางโภชนาการ กระบวนการทางเคมีภายในร่างกายของสิ่งมีชีวิต (metabolism) หรือระดับของสารที่ไม่พึงประสงค์ (level of undesirable substances)

# เปรียบเทียบความใหม่ของอาหารตามกฎหมาย

สิทธิบัตร : ต้องมีองค์ประกอบดังนี้

– การประดิษฐ์ขึ้นใหม่ ได้แก่การประดิษฐ์ที่ไม่เป็นงานที่ปรากฏอยู่แล้ว
– เป็นการประดิษฐ์ที่มีขั้นการประดิษฐ์ วัตถุที่ใช้เป็นอาหารใหม่ หรือ เป็นส่วนประกอบของอาหารใหม่ ที่มีการผสมผสานใหม่ หรือ กระบวนการผลิตใหม่ การเปลี่ยนโครงสร้างของอาหารใหม่ทำให้รูปแบบของอาหารนั้นเปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ

ยกตัวอย่าง เช่น
อาหารเดิมขนมครกใส่ใบต้นหอม อาหารใหม่ขนมครกใส่ทุเรียนถือว่ามีความใหม่ แต่ความใหม่นั้นไม่มีขั้นการประดิษฐ์ เพราะไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ ไม่สามารถจดสิทธิบัตรได้

อาหารเดิมขนมครกใส่ใบต้นหอม 10 % อาหารใหม่ขนมครกใส่ใบต้นหอม 50 % ถือว่ามีความใหม่ แต่ความใหม่นั้นไม่มีขั้นการประดิษฐ์ เพราะไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ ไม่สามารถจดสิทธิบัตรได้

อาหารเดิมขนมครกปิ้ง 1 ข้าง อาหารใหม่ขนมครกปิ้ง 2 ข้างบนล่าง ถือว่ามีความใหม่ แต่ความใหม่นั้นไม่มีขั้นการประดิษฐ์ เพราะไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ ไม่สามารถจดสิทธิบัตรได้

อาหารเดิมขนมครกปิ้ง 5 นาที อาหารใหม่ขนมครกปิ้ง 1 นาที ถือว่ามีความใหม่ แต่ความใหม่นั้นไม่มีขั้นการประดิษฐ์ เพราะไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ ไม่สามารถจดสิทธิบัตรได้

อาหารเดิมขนมครกรูปครึ่งวงกลม อาหารใหม่ขนมครกรูปวงกลมเต็มใบ ถือว่ามีความใหม่ แต่ความใหม่นั้นไม่มีขั้นการประดิษฐ์ เพราะไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ ไม่สามารถจดสิทธิบัตรได้

อาหารใหม่ (Novel food) : ต้องมีองค์ประกอบดังนี้

– กระบวนการผลิตใดๆ ที่ส่งผลให้เกิด การเปลี่ยนแปลงของส่วนประกอบของอาหาร หรือโครงสร้างของอาหาร หรือรูปแบบของอาหารอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งส่งผลต่อคุณค่าทางโภชนาการ เช่น นาโนเทคโนโลยี / กระบวนการพาสเจอร์ไรส์โดยไม่ใช้ความร้อน / กระบวนการผลิตโดยใช้แรงดัน

ยกตัวอย่าง เช่น
อาหารเดิมขนมครกใส่ใบต้นหอม อาหารใหม่ขนมครกใส่ทุเรียนถือว่าไม่ใช่อาหารใหม่ เพราะไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งส่งผลต่อคุณค่าทางโภชนาการ

# เปรียบเทียบความแตกต่างกันของเปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ

สิทธิบัตร :

• อะไรแตกต่างจากเดิมถือว่าใหม่ แต่จดสิทธิบัตรได้ต้องมีขั้นการประดิษฐ์ คือมีผลในเชิงเทคนิคใหม่
• การเปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญไม่จำเป็นต้องส่งผลต่อคุณค่าทางโภชนาการภายในร่างกายของสิ่งมีชีวิต (metabolism) แค่เพียงทำอาหารให้ดีขึ้น แปลกใหม่ หรือ มีการใช้วัตถุดิบที่ส่งเสริมเศรษฐกิจและสังคม เช่น นำเปลือกมะขามมาบดชงดื่มหรือผสมอาหารเพื่อให้รสชาติใหม่ ก็สามารถจดสิทธิบัตรได้
• ไม่ต้องมีผลการทดลอง
• ไม่ต้องทำๆได้จริงเพียงแนวคิดก็สามารถนำมาจดสิทธิบัตรได้

อาหารใหม่ (Novel food) :

• อะไรแตกต่างจากเดิมถือว่าไม่ใหม่ ถ้าไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ การเปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญต้องส่งผลต่อคุณค่าทางโภชนาการ กระบวนการทางเคมี ภายในร่างกายของสิ่งมีชีวิต (metabolism) หรือระดับของสารที่ไม่พึงประสงค์ (level of undesirable substances)
• ต้องมีการประเมินความปลอดภัยสำหรับอาหารใหม่ (Novel Food)
• ต้องทำๆได้จริงแล้วมีอาหารใหม่ (Novel Food) จริงแล้ว

# กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

พระราชบัญญัติสิทธิบัตรพ.ศ. 2522

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 376) พ.ศ.2559 เรื่อง อาหารใหม่ (Novel food)

# สรุป

อาหารใหม่ (Novel food) ตามกฎหมายอย.มีความใหม่ + เปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ +  และต้องส่งผลต่อคุณค่าทางโภชนาการ ส่วนใหญ่นำมาจดสิทธิบัตรได้และขึ้นทะเบียนอย.อาหารใหม่ (Novel food) ได้

สูตรอาหารใหม่  ตามกฎหมายสิทธิบัตร มีความใหม่ + เปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ + ไม่จำเป็นต้องส่งผลต่อคุณค่าทางโภชนาการ ส่วนใหญ่นำมาจดสิทธิบัตรได้

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่