22
Nov2026

เครื่องมือแพทย์มีหลายประเภท เช่น เครื่องมือแพทย์ที่ใช้โดยบุคคลทั่วไป (Home use medical device) เครื่องมือแพทย์สำหรับผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์และสาธารณสุข (Professional use medical device)  และ หมายรวมถีง ผลิตภัณฑ์สุขภาพที่เกี่ยวกับซอฟแวร์ (Software)  นอกจากนั้นเครื่องมือแพทย์ ยังแบ่งความเสี่ยงออกไปถึง 4 ความเสี่ยง เช่น

(๑) เครื่องมือแพทย์ประเภทที่ ๑ หมายความว่า เครื่องมือแพทย์ที่มีความเสี่ยงต่ำ
(๒) เครื่องมือแพทย์ประเภทที่ ๒ หมายความว่า เครื่องมือแพทย์ที่มีความเสี่ยงปานกลาง ระดับต่ำ
(๓) เครื่องมือแพทย์ประเภทที่ ๓ หมายความว่า เครื่องมือแพทย์ที่มีความเสี่ยงปานกลาง ระดับสูง
(๔) เครื่องมือแพทย์ประเภทที่ ๔ หมายความว่า เครื่องมือแพทย์ที่มีความเสี่ยงสูง

ต่อมา ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข การแสดงฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2568 ลงวันที่ 27 พฤศจิกายน 2568 ประกาศราชกิจจานุเบกษา เล่ม 142 ตอนพิเศษ 397ง หน้า 19-24 วันที่ 22 ธันวาคม 2568 มีผลใช้บังคับวันที่ 20 มิถุนายน 2569 ผู้จดทะเบียนสถานประกอบการ ผู้รับอนุญาต ผู้แจ้งรายการละเอียด หรือผู้จดแจ้ง ต้องจัดให้มีฉลากเครื่องมือแพทย์ เอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ ที่สามารถเห็นได้ชัดเจน ทั้งนี้ การแสดงข้อความต้องไม่เป็นเท็จหรือเกินความจริง ไม่มีลักษณะโอ้อวดสรรพคุณ หรือทำให้เข้าใจผิดในสาระสำคัญ ภาพรวมฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์

วันนี้ TGC Thailand ขออธิบายความแตกต่างของเครื่องมือแพทย์มทั้ง 3 ประเภท และ ข้อกำหนดการแสดงฉลาก ดังนี้

 

# ความหมายประเภทเครื่องมือแพทย์

  • เครื่องมือแพทย์ที่ใช้โดยบุคคลทั่วไป (Home use medical device) หมายความว่า เครื่องมือแพทย์ที่มีจุดมุ่งหมายให้สามารถนำไปใช้ได้โดยบุคคลทั่วไป (lay users) ณ สถานที่ซึ่งไม่มี ลักษณะหรือสภาพแวดล้อมเป็นสถานพยาบาล เช่น บ้านพักอาศัย หรือเครื่องมือแพย์ที่บุคลากร ทางการแพทย์สั่งใช้สำหรับผู้ป่วยหรือสัตว์ป่วยนอกสถานพยาบาล และให้รวมถึงเครื่องมือแพทย์ ที่มีจุดมุ่งหมายให้ใช้ทั้งในและนอกสถานพยาบาล
  • เครื่องมือแพทย์สำหรับผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์และสาธารณสุข (Professional use medical device) หมายความว่า เครื่องมือแทย์ที่ไม่ใช้โดยบุคคลทั่วไป โดยมีจุดมุ่งหมายให้ใช้เฉพาะ ผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์และสาธารณสุข หรือภายใต้การกำกับดูแลของผู้ประกอบวิชาชีพ
    ทางการแพทย์และสาธารณสุข
  • ผลิตภัณฑ์สุขภาพที่เกี่ยวกับซอฟแวร์ (Software) ชุดคำสั่งหรือโปรแกรมที่ใช้สั่งงานให้คอมพิวเตอร์ทำงาน
    • แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ดังนี้
      • Embedded software เป็นซอฟต์แวร์แบบฝั่งหรือที่ติดตั้งมาพร้อมกับฮาร์ดแวร์ (Hardware) เพื่อควบคุมหรือจัดการการทำงาน
      • Standalone software เป็นซอฟต์แวร์ที่ใช้งานโดยลำพังโดยไม่ต้องมีการเชื่อมต่อกับคอมพิวเตอร์ เช่น Web-based application เป็นซอฟต์แวร์ที่ทำงานผ่านเว็บบราวเซอร์ เช่น Google Chrome, Firefox, Microsoft Edge โดยไม่ต้องมีการติดตั้ง Application (แอปพลิเคชัน) เป็นโปรแกรมที่ต้องติดตั้งบนอุปกรณีอิเล็กพรอนิกส์ เช่น โทรศัพท์มือถือ คอมพิวเตอร์ นาฬิกา (Smart watch)โดยผู้ใช้งานซอฟต์แวร์อาจเป็นได้ทั้งบุคคลทั่วไป (Home use) หรือผู้เชี่ยวชาญ (Professional use)
  • ผลิตภัณฑ์สุขภาพที่เกี่ยวกับซอฟแวร์ (Software) เกี่ยวข้องกับ
    • สัญญาณชีพ (Vital signs)
    • การนอนหลับ
    • สุขภาพจิต
    • การล้ม (fall detection)
    • ความบกพร่อง/ความผิดปกติการรับรู้ (Perception)
    • ประเมินความเสี่ยง (Risk assessment)
    • วางแผน (Planing)
    • เตือน (Alarm/Notification)
    • การให้บริการ (Service)
    • ซอฟแวร์ทางการแพทย์
    • โปรแกรมคอมพิวเตอร์ (chatbot) ที่ถูกพัฒนาขึ้นมาให้มีบทบาทในการตอบกลับการสนทนาด้วยตัวอักษรแบบอัตโนมัติผ่าน Messaging Application โดยเป็นโปรแกรมตอบกลับอัตโนมัติ

 

# การแสดงสลากเครื่องมือแพทย์ที่ใช้โดยบุคคลทั่วไป/ผู้ประกอบวิชาชีพ

ลักษณะทั่วไป

  • ชื่อผลิตภัณฑ์
  • รายละเอียดเกี่ยวกับเครื่องมือแพทย์ที่จำเป็น เช่น ส่วนประกอบสำคัญ หลักการทำงาน ประเภท ชนิด
  • วัตถุประสงค์การใช้ ข้อบ่งใช้
  • จำนวน ปริมาณบรรจุหรือปริมาณที่สามารถบรรจุ แล้วแต่กรณี
  • วิธีการใช้ คำแนะนำในการใช้ (ยกเว้นกรณีเครื่องมือแพทย์มีความชัดเจนในการใช้งานอยู่แล้ว)
  • ชื่อและที่ตั้งของสถานที่ผลิต หรือสถานที่นำเข้า แล้วแต่กรณี ในกรณีเป็นผู้นำเข้า ให้แสดงชื่อสถานที่ผลิตเมืองและประเทศ ที่ผลิตด้วย หากไม่แสดงชื่อสถานที่และเมืองของผู้ผลิตให้แสดงชื่อเจ้าของผลิตภัณฑ์ เมือง ประเทศเจ้าของผลิตภัณฑ์และประเทศผู้ผลิตแทน
  • เลขที่ใบอนุญาต ใบรับแจ้งรายการละเอียด หรือใบรับจดแจ้ง
  • ชื่อ ที่อยู่และหมายเลขโทรศัพท์ หรือช่องทางการติดต่อ กรณีต้องการข้อมูลเพิ่มเติมหรือร้องเรียน
  • เลขที่หรืออักษรแสดงครั้งที่ผลิต หรือรุ่นที่ผลิต หรือรหัสประจำเครื่อง (Serial number)
  • เดือน ปี หรือปี เดือน ที่ผลิต โดยแสดงปีด้วยตัวเลข 4 หลัก กรณีเครื่องมือแพทย์ไม่มีการกำหนดอายุการใช้งาน
  • เดือน ปี หรือปี เดือน ที่หมดอายุ โดยแสดงปีด้วยตัวเลข 4 หลัก หรือระบุอายุการใช้งานนับจากวันที่ผลิต
  • กรณีเครื่องมือแพทย์มีการกำหนดอายุการใช้งาน
  • วิธีการเก็บรักษา
  • คำเตือน ข้อห้ามใช้ หรือข้อควรระวัง เพื่อให้การใช้เครื่องมือแพทย์ เกิดความปลอดภัย (ในกรณีที่มี)
  • เดือนปีที่ออก หรือแก้ไขครั้งลำสุด หรือรหัสควบคุมเอกสารที่เป็นปัจจุบัน

 

# การแสดงสลากผลิตภัณฑ์สุขภาพที่เกี่ยวกับซอฟแวร์ (Software)

ลักษณะทั่วไป

  • ชื่อผลิตภัณฑ์
  • วัตถุประสงค์การใช้
  • ข้อบ่งใช้
  • รายละเอียดเกี่ยวกับเครื่องมือแพทย์ที่จำเป็น เช่น ส่วนประกอบสำคัญ หลักการทำงทำงาน ประเภท ชนิด
  • ชื่อของผู้ผลิตหรือเจ้าของผลิตภัณฑ์
  • เลขที่หรืออักษรแสดงเวอร์ชั่น หรือเลขที่หรืออักษรแสดงครั้งที่ผลิต หรือรุ่นที่ผลิส หรือรหัสประจำเครื่อง (seial number)
  • คำเตือน ข้อห้ามใช้ หรือข้อควรระวัง (ถ้ามี)
  • รหัสระบุเอกลักษณ์ (Unique Device Identication: UDI) สำหรับเครื่องมือแพทย์ประเภาทที่ 4 ประเภทที่ 3 หรือประเภทที่ 2 (ถ้ามี)
  • กรณีซอฟต์แวร์หรือแอปพลิเคชั่นไม่มีลักษณะทางกายภาพ ให้แสดงในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์
  • กรณีซอฟต์แวร์หรือแอปพลิเคชันมีลักษณะทางกายภาพ ให้แสดงที่ภาชนะบรรจุ

 

# การแสดงสลากเครื่องมือแพทย์เฉพาะ

ประกอบด้วยผลิตภัณฑ์ ดังนี้

  • ถุงมือสำหรับการศัลยกรรม
  • กระบอกฉีดอินซูลินปราศจากเชื้อชนิดใช้ครั้งเดียว
  • กระบอกฉีดยาผ่านใต้ผิวหนังปราศจากเชื้อชนิดใช้ครั้งเดียว
  • ถุงมือสำหรับการตรวจโรค
  • ถุงยางอนามัย
  • ผลิตภัณฑ์ที่มีสมบัติหนึดสำหรับใช้ในกระบวนการผ่าตัดตา
  • ชุดทดสอบสารเสพติดเมทแอมเฟตามีนในปัสสาวะ
  • ถุงบรรจุโลหิตมนุษย์
  • ผลิตภัณฑ์เข้มข้นสำหรับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม
  • ชุดตรวจที่เกี่ยวข้องกับการติดเชื้อเอชไอวี
  • ชุดตรวจที่เกี่ยวข้องกับการตรวจคัดกรองการติดเชื้อเอชไอวีด้วยตนเอง
  • ผลิตภัณฑ์สำหรับการดูแลเลนส์สัมผัส
  • กรดไฮยาลูโรนิกชนิดฉีดเพื่อแก้ไขข้อบกพร่องของผิวหนัง
  • ผลิตภัณฑ์ที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนประกอบเพื่อฆ่าเชื้อสำหรับมนุษย์ สัตว์ และเครื่องมือแพทย์
  • เต้านมเทียมซิลิโคนใช้ฝังในร่างกาย
  • ผลิตภัณฑ์ฟอกสีฟัน
  • เครื่องหรืออุปกรณ์ที่ใช้ภายบอกเพื่อเสริมหรือกระชับเต้านม
  • เลนส์สัมผัส

ซึ่งมีการกำหนดมาตรฐานใหม่ อ้างถึง เครื่องมือแพทย์ 21 สินค้ากำหนดมาตราฐานใหม่ บังคับใช้ 3/11/69

 

# สรุป

โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขแสดงฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. ๒๕๖๓ ให้เหมาะสมจึงได้กำหนดการแสดงฉลากสำหรับ เครื่องมือแพทย์ที่ใช้โดยบุคคลทั่วไป (Home use medical device) เครื่องมือแพทย์สำหรับผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์และสาธารณสุข (Professional use medical device)  และ หมายรวมถีง ผลิตภัณฑ์สุขภาพที่เกี่ยวกับซอฟแวร์ (Software)  ใหม่ ทำให้ผู้ประกอบการต้องดำเนินการตามกฎหมายให้ถูกต้องต่อไป

 

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

[/vc_column][/vc_row]

แอดไลน์