อย. มีข้อกำหนดมาตรการในการกำกับดูแลความปลอดภัยผักและผลไม้สดให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น เพื่อคุ้มครองให้ผู้บริโภคได้บริโภคผักและผลไม้สดที่มีคุณภาพและความปลอดภัย จึงได้กำหนดมาตรฐาน GMP (วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหาร) อื่น ๆ ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 386 พ.ศ. 2560 เรื่อง กำหนดวิธีการผลิต เครื่องมือ เครื่องใช้ในการผลิตและการเก็บรักษาผักหรือผลไม้สดบางชนิด และการแสดงฉลาก มีข้อกำหนดไว้ดังนี้
# กระบวนการที่อยู่ในบังคับ GMP 386
การผลิต หมายความว่า การคัดและบรรจุผักหรือผลไม้สดที่มีการรับวัตถุดิบจากผู้อื่น หรือการคัด และบรรจุผักหรือผลไม้สดที่ไม่มีการรับวัตถุดิบจากผู้อื่นแต่มีอาคารหรือโรงเรือนสำหรับการคัดและบรรจุเพื่อการจำหน่าย ทั้งนี้อาจมีการทำความสะอาด การตัดแต่ง การเคลือบผิว หรือกระบวนการอื่น ๆ เพื่อรักษาคุณภาพของผักหรือผลไม้สดด้วยหรือไม่ก็ได้
# ข้อกำหนดและปฏิบัติตามวิธีการผลิต
- ผู้ผลิตที่มีการคัดและบรรจุผักหรือผลไม้สดบางชนิด และ ผู้นำเข้า ต้องปฏิบัติตามวิธีการผลิต
- เครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิตและการเก็บรักษา ดังนี้
- การตรวจสถานที่ผลิตตามมาตรฐานที่กำหนด
- ผู้นำเข้า ต้องจัดให้มีเอกสารรับรองตามมาตรฐานที่เทียบเท่า
- การใช้ภาชนะบรรจุ ให้ปฏิบัติตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยเรื่องภาชนะบรรจุ
- การฉายรังสี ให้ปฏิบัติตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยเรื่องอาหารฉายรังสี
- ต้องจัดทำฉลากที่มีข้อความเป็นภาษาไทยแต่จะมีภาษาต่างประเทศด้วยก็ได้ และจะต้องแสดงรายละเอียอย่างน้อย ชื่อและที่ตั้งของผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า หรือสำนักงานใหญ่
- ต้องแสดงชื่อและที่ตั้งของผู้ผลิต หรือแสดงชื่อ และที่ตั้งของสำนักงานใหญ่ของผู้ผลิตก็ได้ โดยต้องมีข้อความ ผู้ผลิต / ผลิตโดย / ผู้นำเข้า/ นำเข้าโดย แล้วแต่กรณี เลขสถานที่ผลิตอาหาร หรือเลขสถานที่นำเข้าอาหาร
# ผักหรือผลไม้สดที่ไม่อยู่ในบังคับ GMP 386
- ไม่รวมถึง ผักหรือผลไม้สดบางชนิด ที่ผู้ผลิตจำหน่ายโดยตรงต่อผู้บริโภค
- ไม่รวมถึง ผักหรือผลไม้สดบางชนิด ที่จำหน่ายเป็นอาหารพร้อมปรุงและอาหารสำเร็จรูปที่พร้อมบริโภคทันที
# ผลไม้สดบางชนิด อยู่ในบังคับ GMP 386
- กล้วย (banana)
- เกาลัด (chestnuts)
- แก้วมังกร (dragon fruit/pitaya)
- แตงเทศ ได้แก่ แคนตาลูป (cantaloup
- เมลอน (melon)
- เงาะ (rambutan)
- ชมพู่ (java apple; wax jambu; warose apple)
- แตงโม (watermelon)
- ทับทิม (pomegranate)
- ฝรั่ง (guava)
- พุทรา (jujube, Indian)
- มะม่วง (mango)
- มะละกอ (papaya)
- ละมุด (sapodilla)
- ลำไย (longan)
- สตรอว์เบอร์รี (strawberries)
- ส้มเปลือกล่อน (mandarins)
- ส้มเปลือกไม่ล่อน (oranges) เช่น ส้มเกลี้ยง สาลี่ (pear, oriental; Chinese pear; nashi pear; sand pear; snow pear)
- องุ่น (grapes)
- แอปเปิล (apple)
# ผักสดบางชนิด อยู่ในบังคับ GMP 386
- กระเทียม (garic) กระเทียมโทน และกระเทียมจีน (onion, Chinese)
- กะหล่ำดอก (cauliflower)
- กะหล่ำเจดีย์ (romanesco broccoli)
- กะหล่ำปลี (cabbages) รวมทั้งกะหล่ำปลีใบย่น
- กุยช่าย (chives, Chinese)
- ข่า (galangal)
- คะน้า (Chinese broccoli; Chinese kale)
- แครอท (carrot)
- ต้นหอม (spring onion) และต้นหอมญี่ปุ่น (onion,welsh; Japanese bunching onion;
Chinese small onion; green onion) - ถั่วงอก (bean sprout)
- ใบตำลึง (ivy gourd)
- แตงกวา แตงร้าน (cucumber)
- ถั่วฝึกยาว (yard-long bean)
- ถั่วลันเตา (garden pea)
- บร็อกโคลี (broccoli) รวมทั้ง กะหล่ำดอกอิตาเลียน (broccoli, sprouting)
- แขนง
- กะเพรา
- โหระพา
- ใบแมงลัก (basil)
- ใบบัวบก (pennywort)
- ผักปวยเล้ง (spinach)
- ผักกาดขาวปลี (Chinese cabbage)
- ผักโขม (amaranth)
- ผักบุ้ง (kangkung/water spinach)
- พริกเผ็ด (chit) รวมทั้งพริกชี้ฟ้า พริกหนุ่มพริกหวาน (peppers, sweet /peppers, bell) รวมทั้งปราปิกา (prapika)
- ฟักทอง (pumpkins)
- มะเขือเทศ (tomato)
- มะเขือเปราะ (Thai eggplant)
- มันฝรั่ง (potato)
- หอมแดง (shallot)
- เห็ด (mushrooms) ที่เพาะเลี้ยง เช่น เห็ดโคนญี่ปุ่น, เห็ดโคนชิเมจิ, เห็ดหูหนูดำ, เห็ดหลินจือ, เห็ดหอม, เห็ดฟาง, เห็ดหูหนู
ขาว เป็นต้น
# การตรวจประเมิน
- คู่มือการตรวจสถานที่ผลิต (คัดและบรรจุ) ผักและผลไม้สด
- คู่มือพัฒนาสถานที่ผลิต (คัดและบรรจุ) ผักและผลไม้สด
# หน่วยงานที่ตรวจประเมินได้
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) – สถานที่ผลิตในเขตพื้นที่กรุงเทพฯ
- สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด (สสจ.) – ณ จังหวัดที่ตั้งสถานที่ผลิต
- หน่วยรับรองที่ขึ้นบัญชีกับ อย. และ ค่าใช้จ่ายการตรวจประเมิน กรณียื่นขอตรวจกับ อย.หรือ สสจ
# สรุป
GMP 386 ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 386 พ.ศ. 2560 เรื่อง กำหนดวิธีการผลิต เครื่องมือ เครื่องใช้ในการผลิตและการเก็บรักษาผักหรือผลไม้สดบางชนิด และการแสดงฉลาก มีข้อกำหนดไว้ เมื่อวันที่ 14 ตุลาคม 2569 กองอาหาร อย. เปิดรับฟังความคิดเห็นร่างประกาศฉบับใหม่ ที่จะขยาย GMP 386 ให้ครอบคลุม ผักผลไม้สดทุกชนิด โดยรับความเห็นถึงวันที่ 13 พฤศจิกายน 2569 ณ วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 และยังไม่มีผลบังคับ
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
