ปัจจุบันมีการนำวัตถุที่ไม่มีประวัติใช้บริโภคเป็นอาหาร มาเป็นส่วนประกอบหรือส่วนผสมในอาหารหรือจำหน่ายเป็นอาหารโดยตรง รวมทั้งมีการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตในกระบวนการผลิตอาหาร ซึ่งวัตถุหรืออาหารเหล่านั้น อาจไม่ปลอดภัยในการบริโภคหรืออาจก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้บริโภคได้ ดังนั้น จึงจำเป็นต้องมีมาตรการกำกับดูแลให้รัดกุม เพื่อขจัดปัญหาดังกล่าวและคุ้มครองความปลอดภัยของผู้บริโภค ซึ่งเป็นอาหารใหม่ (Novel food) และมีสาระสำคัญสรุปได้ ดังนี้
# อาหารใหม่ (Novel food) หมายความว่า
# วัตถุที่ใช้เป็นอาหารหรือเป็นส่วนประกอบของอาหารที่ปรากฎหลักฐานทางวิชาการว่ามีประวัติ
การบริโภคเป็นอาหารน้อยกว่าสิบห้าปี เช่น
- – โสม มีรูปแบบการบริโภคเป็นอาหาร คือ รับประทานส่วนราก หากนำส่วนอื่นๆ เช่น ใบของโสมมา
บริโภค ซึ่งมีประวัติการบริโภคน้อยกว่า ๑๕ ปี ถือว่าใบของโสมเป็นอาหารใหม่ - – ผักบุ้ง มีรูปแบบการบริโภคเป็นอาหารโดยปกติ คือ รับประทานส่วนต้นและใบ หากนำผักบุ้งมาสกัด
ด้วยตัวทำละลาย เช่น เอทานอล แล้วได้สารสำคัญ B และมีวัตถุประสงค์นำมาบริโภคเป็นอาหารในรูปแบบนี้โดยตรง ดังนั้น สาร B ถือว่าเป็นอาหารใหม่
# วัตถุที่ใช้เป็นอาหารหรือเป็นส่วนประกอบของอาหารที่ได้จากกระบวนการผลิตที่มิใช่ กระบวนการผลิตโดยทั่วไปของอาหารนั้น ๆ ที่ทำให้ส่วนประกอบ โครงสร้างของอาหาร รูปแบบของอาหารนั้นเปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ ส่งผลต่อคุณค่าทางโภชนาการ กระบวนการทางเคมี ภายในร่างกายของสิ่งมีชีวิต (metabolism) หรือระดับของสารที่ไม่พึงประสงค์ (level of undesirable substances)
กระบวนการผลิตที่มิใช่กระบวนการผลิตทั่วไป หมายรวมถึง กระบวนการผลิตใดๆ ที่ส่งผลให้เกิด การเปลี่ยนแปลงของส่วนประกอบของอาหาร หรือโครงสร้างของอาหาร หรือรูปแบบของอาหารอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งส่งส่งผลต่อคุณค่าทางโภชนาการ (เช่น เพิ่มสารอาหาร เป็นต้น) หรือกระบวนการทางเคมในร่างกายหลังจากบริโภค หรือระดับของสารที่ ไม่พึงประสงค์ (เช่น สารปนเปื้อนจากสิ่งแวดล้อม สารพิษจากเชื้อรา สารก่อภูมิแพ้ สารพิษที่เกิดจากธรรมชาติ สารยับยั้ง สารอาหาร จุลินทรีย์ที่เป็นอันตราย เป็นต้น) ยกตัวอย่างกระบวนการผลิตใหม่ เช่น
- – นาโนเทคโนโลยี ที่ส่งผลให้ส่วนประกอบของอาหารมีอนุภาคเล็กกว่าการผลิตโดยวิธีดั้งเดิม
- – กระบวนการพาสเจอร์ไรส์โดยไม่ใช้ความร้อน (Non-thermal food pasteurization processes)
- – กระบวนการผลิตโดยใช้แรงดัน (High hydrostatic pressure processing)
# การแสดงฉลากของอาหารใหม่
ต้องแสดงข้อความเพิ่มเติมจากเดิม ชื่อสารสำคัญ (ถ้ามี) และ วิธีการบริโภค วิธีการใช้หรือเงื่อนไขการใช้ เช่น ประเภทหรือชนิดอาหารและปริมาณการใช้สูงสุดที่อนุญาตให้ใช้ได้
# หน่วยประเมินความปลอดภัยสำหรับอาหารใหม่ (Novel Food) ได้แก่
- – สำนักคุณภาพและความปลอดภัยอาหาร กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข
- – สถาบันอาหาร กระทรวงอุตสาหกรรม
- – ศูนย์ประเมินความเสี่ยงประเทศไทย มูลนิธิส่งเสริมโภชนาการในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
- – ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เฉพาะกรณีเป็นอาหารใหม่ ที่ได้จากจุลินทรีย์ดัดแปลงพันธุกรรมโดยไม่มีจุลินทรีย์ และสารพันธุกรรมหลงเหลือ
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ ๓๗๖) พ.ศ. ๒๕๕๙ เรื่อง อาหารใหม่ (Novel food)
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
